Poziom: zaawansowany
Ten anglojęzyczny wideolekcja pokazuje, dlaczego realiów kulturowych nie można tłumaczyć wyłącznie poprzez wyszukiwanie słownikowych odpowiedników i dlaczego profesjonalny przekład zaczyna się od interpretacji kulturowej.
Tłumaczenie często wyobrażamy sobie jako przejście od słowa do jego odpowiednika w innym języku.
W przypadku realiów taki model jest jednak niewystarczający.
Słowo może odnosić się do instytucji, tradycji, roli społecznej, praktyki lub obiektu należącego do określonego systemu kulturowego. Nawet jeśli w języku docelowym istnieje pozornie znajomy odpowiednik, nie oznacza to jeszcze, że oba wyrażenia reprezentują tę samą rzeczywistość kulturową.
W wideolekcji przedstawiony zostaje dokładniejszy model:
słowo → referent → wiedza kulturowa → funkcja → interpretacja → decyzja translatorska
Na przykładzie niemieckiego Abitur widać, dlaczego ustalenie referentu jest dopiero pierwszym krokiem. Tłumacz musi również rozumieć, jaką wiedzę odbiorca kultury źródłowej posiada bez dodatkowych wyjaśnień, jaką funkcję realium pełni w konkretnym tekście oraz co właściwie powinien zrozumieć odbiorca przekładu.
Dlatego zmienia się podstawowe pytanie.
Zamiast:
„Jaki jest odpowiednik tego słowa?”
warto zapytać:
„Co odbiorca powinien tutaj zrozumieć?”
Ta różnica wyjaśnia, dlaczego różne konteksty mogą wymagać różnych decyzji: zachowania terminu źródłowego, opisu, ograniczonego objaśnienia albo rozwiązania funkcjonalnego.
Pojawia się przy tym mniej oczywiste niebezpieczeństwo: znajomy odpowiednik może czasem wprowadzać odbiorcę w błąd bardziej niż obcy termin. Może bowiem sugerować, że dwa odmienne systemy kulturowe są zorganizowane w ten sam sposób.
Obce ≠ niezrozumiałe.
Znajome ≠ ekwiwalentne.
Profesjonalne tłumaczenie nie polega więc na mechanicznym zastępowaniu słów. Polega na rekonstrukcji warunków, w których znaczenie może zostać zrozumiane w innym systemie językowym i kulturowym.
Wideo jest w języku angielskim.
Czytaj dalej
Tłumaczenie realiów: dlaczego podobna funkcja nie oznacza ekwiwalencji kulturowej
© Tymur Levitin / Levitin Language School. Wszelkie prawa zastrzeżone.
