Zapytajmy Polaka, jakich słów powinien najpierw nauczyć się cudzoziemiec.
Prawdopodobnie usłyszymy:
Dzień dobry.
Dziękuję.
Proszę.
Przepraszam.
Do widzenia.
To rozsądna lista.
Teraz zadajmy inne pytanie:
Jakie polskie słowa cudzoziemiec rzeczywiście zaczyna rozpoznawać jako pierwsze, kiedy mieszka w Polsce?
Lista może wyglądać zupełnie inaczej.
Kurwa.
Uwaga.
Paragon.
Przepraszam.
Toaleta.
Proszę.
Dobra.
No.
Spoko.
I właśnie ta różnica jest ciekawa.
Bo język, który chcemy pokazać obcokrajowcowi, i język, który obcokrajowiec rzeczywiście spotyka, nie zawsze są tym samym językiem.
Nie dlatego, że jeden jest prawdziwy, a drugi sztuczny.
Po prostu patrzymy z dwóch różnych miejsc.
My wiemy, co chcielibyśmy powiedzieć o swoim języku.
Cudzoziemiec najpierw odkrywa to, co nasze codzienne życie zmusza go zauważyć.
My nie słyszymy własnego języka tak jak ktoś, kto dopiero do niego wszedł
Dla osoby mówiącej po polsku słowo proszę jest zwyczajne.
Tak zwyczajne, że często przestajemy zauważać, ile różnych rzeczy nim robimy.
Proszę.
Może oznaczać zaproszenie.
— Proszę wejść.
Może być odpowiedzią na podziękowanie.
— Dziękuję.
— Proszę.
Może poprzedzać prośbę.
— Proszę o chwilę cierpliwości.
Może oznaczać podanie czegoś.
— Proszę, pańska kawa.
Może być reakcją na coś, czego nie dosłyszeliśmy.
— Proszę?
Może nawet — zależnie od intonacji — sygnalizować zdziwienie, dystans albo irytację.
Dla Polaka nie ma w tym nic niezwykłego.
Dla cudzoziemca pojawia się problem:
jak jedno słowo może znaczyć tyle różnych rzeczy?
Odpowiedź brzmi: być może nie „znaczy” ich wszystkich w prostym słownikowym sensie.
To samo słowo wykonuje różne działania komunikacyjne.
I właśnie takich rzeczy człowiek zaczyna uczyć się dużo wcześniej, niż potrafi je nazwać terminami językoznawczymi.
Cudzoziemiec może zobaczyć w naszym języku coś, czego my już nie widzimy
To jeden z paradoksów języka ojczystego.
Im lepiej znamy jakiś mechanizm, tym mniej musimy go świadomie zauważać.
Nie zastanawiamy się za każdym razem:
dlaczego powiedziałem proszę?
dlaczego tutaj przepraszam?
dlaczego powiedziałem dobra, a nie dobrze?
dlaczego no nie oznacza po prostu angielskiego no?
dlaczego pan może być zarówno rzeczownikiem, jak i elementem sposobu zwracania się do człowieka?
Po prostu używamy języka.
Cudzoziemiec nie ma tego luksusu.
Musi rekonstruować system z danych, które dostaje.
Trochę jak badacz, który wszedł do pomieszczenia w połowie eksperymentu.
Słyszy:
proszę,
no,
dobra,
przepraszam,
kurwa,
pan,
- pani*,
i próbuje zrozumieć:
co właściwie dzieje się między tymi ludźmi?
Dlaczego kurwa może pojawić się wcześniej niż dzień dobry
To pytanie bywa traktowane jako żart.
Ale mechanizm jest poważny.
Silnie nacechowane słowa mają kilka właściwości, które pomagają im dostać się do pamięci.
Są wyraźne.
Często mają charakterystyczną intonację.
Pojawiają się w sytuacjach emocjonalnych.
Mogą wywoływać reakcję innych ludzi.
Powtarzają się w różnych kontekstach.
A przede wszystkim — mózg szybko rozpoznaje, że to słowo ma znaczenie dla przebiegu sytuacji.
Cudzoziemiec może nie rozumieć całego zdania.
Ale słyszy:
… kurwa …
i widzi, że coś się wydarzyło.
Ktoś się zdenerwował.
Coś upadło.
Kierowca zahamował.
Znajomi się śmieją.
Ktoś opowiada historię.
Ktoś naprawdę kogoś obraża.
To bardzo dużo informacji jak na jedno nieznane słowo.
Problem zaczyna się wtedy, gdy cudzoziemiec myśli, że już je zna
Rozpoznać słowo to nie to samo co umieć go użyć.
To szczególnie ważne w przypadku wulgaryzmów.
Kurwa może pojawiać się w różnych funkcjach.
Może być wybuchem złości.
Reakcją na ból.
Zaskoczeniem.
Elementem opowieści.
Wzmocnieniem emocji.
Sygnałem bliskości w określonej grupie.
Agresją skierowaną do drugiej osoby.
A czasem elementem wypowiedzi, którego mówiący niemal nie zauważa.
Nie oznacza to, że wszystkie te użycia są równoważne.
Wręcz przeciwnie.
To samo słowo może być względnie akceptowalne w jednej relacji i całkowicie niedopuszczalne w innej.
Dlatego cudzoziemiec, który słyszy Polaków mówiących w określony sposób między sobą, nie otrzymuje automatycznie prawa do skopiowania tej samej formy w dowolnej sytuacji.
„Ale przecież Polacy tak mówią”
To jedno z najbardziej niebezpiecznych zdań w nauce języka.
Tak.
Polacy tak mówią.
Ale którzy Polacy?
Do kogo?
Gdzie?
W jakim wieku?
W jakiej relacji?
W pracy?
Przy stole z przyjaciółmi?
Na ulicy?
W obecności dziecka?
W rozmowie z klientem?
Podczas konfliktu?
Żartując?
Opis:
„Polacy używają tego słowa”
jest językowo prawdziwy, ale komunikacyjnie prawie bezużyteczny.
Potrzebujemy znacznie dokładniejszej mapy.
Kto → do kogo → w jakiej sytuacji → z jakim zamiarem → z jakim możliwym skutkiem.
Dopiero wtedy zaczynamy rozumieć użycie.
Wulgaryzm jest dobrym laboratorium języka, ale nie dlatego, że jest wulgarny
Wulgaryzmy są językoznawczo interesujące, ponieważ wyjątkowo wyraźnie pokazują rzecz, która dotyczy całego języka:
znaczenie nie kończy się na definicji słownikowej.
Można znaleźć angielski odpowiednik polskiego przekleństwa.
Niemiecki.
Ukraiński.
Rosyjski.
Hiszpański.
Ale nawet jeśli dwa słowa mają podobne znaczenie referencyjne, ich siła społeczna może być zupełnie inna.
Jedno może być bardzo częste.
Drugie znacznie mocniejsze.
Jedno może występować między znajomymi.
Drugie zabrzmi jak realny atak.
Jedno może być używane jako wykrzyknik skierowany właściwie do sytuacji.
Drugie znacznie silniej wskazuje konkretnego adresata.
Dlatego:
odpowiednik słownikowy ≠ odpowiednik komunikacyjny.
To rozróżnienie jest ważne nie tylko dla tłumacza.
Jest podstawą bezpiecznego funkcjonowania w obcym języku.
A teraz odwróćmy sytuację: Polak za granicą robi dokładnie to samo
Łatwo patrzeć na cudzoziemca i dziwić się, że pierwszym polskim słowem, które zapamiętał, było kurwa.
Ale Polak w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych czy Hiszpanii przechodzi przez dokładnie ten sam proces.
Nie uczy się świata według rozdziałów podręcznika.
Uczy się tego, czego potrzebuje.
W Niemczech szybko pojawiają się:
Ausgang.
Vorsicht.
Quittung.
Termin.
Entschuldigung.
Toilette.
W anglojęzycznym środowisku:
restroom.
receipt.
refill.
excuse me.
appointment.
ID.
To nie jest przypadkowy chaos.
To język konkretnych zadań.
Dlaczego toaleta jest poważnym problemem językowym
Weźmy rzecz banalną.
Człowiek chce znaleźć toaletę.
W Polsce może szukać oznaczeń:
toaleta,
WC,
łazienka,
panie,
panowie.
W Stanach Zjednoczonych często spotka:
restroom,
bathroom.
W Wielkiej Brytanii:
toilet,
loo,
ladies,
gents.
W Niemczech:
Toilette,
WC,
czasem potoczne Klo.
Potrzeba fizyczna jest ta sama.
Ale języki nie muszą dzielić tej przestrzeni pojęciowej w identyczny sposób.
To ważna obserwacja.
Bo początkujący często zakłada:
mam pojęcie → potrzebuję tylko obcego słowa dla tego samego pojęcia.
Czasem rzeczywiście tak jest.
Ale czasem język wymaga jeszcze decyzji:
które słowo jest naturalne właśnie w tej sytuacji?
Restroom nie jest pokojem do odpoczynku
Angielskie restroom jest pięknym przykładem tego, dlaczego dosłowna analiza nie wystarcza.
Ktoś uczący się angielskiego może rozłożyć słowo:
rest + room.
„Pokój odpoczynku”.
Logiczne.
I kompletnie nieprzydatne do przewidywania jego zwyczajnego amerykańskiego użycia.
Podobnie bathroom nie musi zawierać wanny.
Język nie podpisuje rzeczywistości za każdym razem od początku.
Społeczność utrwala pewne rozwiązanie — i ono zaczyna funkcjonować jako konwencja.
Dlatego podczas nauki angielskiego przychodzi moment, w którym samo tłumaczenie przestaje wystarczać.
Trzeba nauczyć się rozpoznawać:
jakie słowo wybiera się tutaj, a nie tylko co ono dosłownie znaczy.
Niemieckie auf die Toilette i pokusa zbyt pięknego wyjaśnienia
Podobny problem pojawia się w niemieckim.
Auf die Toilette gehen.
Uczeń widzi auf i może usłyszeć atrakcyjne wyjaśnienie:
używamy auf, bo siadamy na toalecie.
Łatwo zapamiętać.
Tylko że język nie działa tak mechanicznie.
Mówimy:
auf die Toilette gehen,
ale:
ins Badezimmer gehen.
Nie wystarczy więc znać szkolnego równania:
auf = na.
Podczas nauki niemieckiego trzeba z czasem zobaczyć, że przyimki współtworzą utrwalone sposoby ujmowania sytuacji.
Nie każda konstrukcja jest rebusem, który da się rozwiązać przez dosłowny obraz.
Czasem trzeba nauczyć się modelu użycia.
Przepraszam nie jest po prostu excuse me
Wróćmy do polskiego.
Cudzoziemiec poznaje:
przepraszam = excuse me / sorry.
Na początek to wystarcza.
Potem jednak pojawiają się problemy.
Po polsku możemy powiedzieć:
Przepraszam, która godzina?
Przepraszam za spóźnienie.
Przepraszam, ale się z panem nie zgadzam.
Przepraszam?
Te wypowiedzi nie wykonują dokładnie tej samej czynności.
Jedna otwiera kontakt.
Druga naprawia przewinienie.
Trzecia może łagodzić sprzeciw.
Czwarta może oznaczać prośbę o powtórzenie — albo, przy innej intonacji, zdziwienie czy oburzenie.
Dlatego tłumaczenie:
przepraszam = excuse me
nie jest fałszywe.
Jest po prostu niepełne.
No — maleńkie słowo, ogromny problem
Jeszcze ciekawsze bywają słowa, których sami prawie nie zauważamy.
No.
Dla osoby znającej angielski forma wygląda znajomo.
Ale polskie no nie jest angielskim no.
Może pojawić się w:
No tak.
No dobra.
No właśnie.
No nie wiem.
No chodź.
No?
No i co?
Spróbujmy podać jeden angielski odpowiednik.
Nie da się.
Bo no często nie nazywa rzeczy.
Ono organizuje rozmowę.
Może:
podtrzymywać kontakt;
wzmacniać;
ponaglać;
potwierdzać;
otwierać reakcję;
sygnalizować wahanie;
łączyć kolejne elementy wypowiedzi.
Dla Polaka jest niemal przezroczyste.
Dla cudzoziemca może być jednym z pierwszych dowodów, że język nie składa się wyłącznie ze słów, które „coś znaczą” w szkolnym sensie.
Dobra też nie zawsze opisuje dobrą rzecz
Podobnie działa:
Dobra.
Cudzoziemiec zna:
dobra kobieta,
dobra książka,
dobra kawa.
A potem ktoś kończy dyskusję słowem:
Dobra.
Co tutaj jest „dobre”?
Nic konkretnego.
Forma przeszła w inną funkcję.
Może oznaczać:
„zgoda”;
„okej”;
„wystarczy”;
„rozumiem”;
„przechodzimy dalej”;
„nie chcę już tego ciągnąć”.
I znów decyduje intonacja.
Spokojne:
Dobra.
i zirytowane:
Dobra!
nie są tym samym wydarzeniem komunikacyjnym.
Cudzoziemiec uczy się również rzeczy, których nie ma w słowniku
Załóżmy, że ktoś perfekcyjnie zna słowa:
pan i pani.
To jeszcze nie znaczy, że potrafi naturalnie używać polskiego systemu zwracania się do ludzi.
Musi odkryć między innymi:
kiedy pojawia się pan/pani;
kiedy możliwe jest ty;
kto proponuje przejście na ty;
czy imię można połączyć z pan/pani;
jak brzmi dana forma w różnych pokoleniach i środowiskach;
jak zmienia się dystans w pracy, urzędzie, sklepie czy prywatnej rozmowie.
Czyli człowiek nie uczy się tylko rzeczowników.
Uczy się zarządzania dystansem społecznym.
To właśnie ten poziom języka często decyduje, czy wypowiedź brzmi naturalnie, chłodno, przesadnie oficjalnie czy zbyt poufale.
Pierwsze słowa mówią również o życiu konkretnego człowieka
Wyobraźmy sobie trzy osoby, które przyjechały do Polski tego samego dnia.
Pierwsza rozpoczyna pracę w magazynie.
Druga studia na uniwersytecie.
Trzecia przyjechała z małym dzieckiem.
Po miesiącu ich „pierwsze polskie słowa” będą różne.
Pierwsza może automatycznie rozpoznawać słownictwo związane ze zmianą, bezpieczeństwem, grafikiem i sprzętem.
Druga — z zajęciami, zaliczeniami, dziekanatem i akademikiem.
Trzecia — ze szkołą, lekarzem, receptą, przedszkolem i dokumentami.
To oznacza, że pierwsze słowa nie są jedynie informacją o języku polskim.
Są także informacją o biografii osoby, która się go uczy.
Można to zapisać jako zależność:
środowisko + zadanie + częstotliwość + emocja + relacje = słownictwo, które staje się ważne jako pierwsze.
Nie istnieje jeden „naturalny pierwszy tysiąc słów” dla każdego człowieka
Listy najczęstszych słów są użyteczne.
Nie ma powodu z nich rezygnować.
Ale częstotliwość całego języka i częstotliwość życia konkretnego człowieka to dwie różne rzeczy.
Dla mechanika pewne słowo techniczne może być ważniejsze niż wiele wyrazów znajdujących się wysoko na ogólnej liście frekwencyjnej.
Dla pielęgniarki — inne.
Dla rodzica — inne.
Dla migranta załatwiającego dokumenty — jeszcze inne.
Dlatego sensowna nauka języka potrzebuje dwóch warstw:
wspólnego rdzenia języka
oraz
języka realnych zadań konkretnej osoby.
Jedno bez drugiego jest niewystarczające.
Co naprawdę znaczy „znać słowo”?
Spróbujmy zbudować test.
Cudzoziemiec zna słowo proszę.
Czy potrafi je rozpoznać w tekście?
Tak.
Czy rozumie je w szybkiej rozmowie?
Być może.
Czy wie, co znaczy:
Proszę?
Czy rozróżnia:
Proszę wejść.
Proszę bardzo.
O, proszę!
No proszę.
Proszę pana.
Czy rozpoznaje różnicę intonacyjną?
Czy sam wybierze właściwą formę w nowej sytuacji?
Jeżeli nie, to nie oznacza, że „nie zna słowa”.
Oznacza, że wiedza ma poziomy.
Możemy je uporządkować:
forma → podstawowe znaczenie → rozpoznawanie → funkcja → rejestr → samodzielny wybór → ocena skutku.
Im dalej idziemy, tym mniej przypomina to naukę listy słówek.
Język ojczysty też staje się ciekawszy, kiedy patrzymy na niego oczami cudzoziemca
To być może najcenniejszy efekt całego eksperymentu.
Cudzoziemiec pyta:
„Dlaczego mówicie no?”
I nagle musimy się zastanowić.
Pyta:
„Dlaczego raz mówicie proszę, kiedy prosicie, a innym razem, kiedy ktoś wam dziękuje?”
Znów musimy się zatrzymać.
Pyta:
„Dlaczego mówicie dobra, skoro nie opisujecie żadnej rzeczy?”
Nagle to, co było niewidoczne, staje się przedmiotem analizy.
Dlatego osoba ucząca się naszego języka może czasem zadać pytanie, którego rodzimy użytkownik nigdy sobie nie zadał.
Nie dlatego, że zna polski lepiej.
Dlatego, że jeszcze nie przestała go zauważać.
To ważna lekcja również dla nauczyciela
Nauczyciel języka ojczystego ma ogromną przewagę: zna język od środka.
Ale ta przewaga może stać się pułapką.
„Tak się mówi” jest czasem prawdziwą odpowiedzią.
Nie zawsze jednak wystarczającą.
Uczeń może potrzebować modelu:
Co jest tutaj niezmienne?
Co zależy od kontekstu?
Co zmienia intonacja?
Co zmienia relacja?
Czy konstrukcja jest produktywna?
Czy to gotowa formuła?
Czy można przenieść ją na inną sytuację?
Gdzie kończy się reguła?
Gdzie zaczyna konwencja?
Dobry nauczyciel nie musi wymyślać pięknej reguły dla każdego zjawiska.
Czasem uczciwszą i bardziej użyteczną odpowiedzią jest:
„Tutaj działa kilka mechanizmów. Rozdzielmy je”.
Nie każda różnica językowa jest różnicą kulturową
To również trzeba powiedzieć wyraźnie.
Jeśli Polacy używają określonego słowa częściej niż użytkownicy innego języka, nie możemy automatycznie wyciągnąć wniosku o „polskim charakterze”.
Jeśli angielski używa restroom, nie oznacza to samo w sobie, że cała kultura anglojęzyczna „boi się bezpośredniości”.
Jeśli niemiecki wybiera określony przyimek, nie dowodzi to automatycznie określonego typu niemieckiego myślenia.
A częste występowanie kurwa nie daje prawa do opisania całego polskiego społeczeństwa jednym stereotypem.
Trzeba rozróżnić:
zjawisko językowe;
zwyczaj komunikacyjny;
różnicę regionalną;
różnicę pokoleniową;
normę konkretnej grupy;
szerszą tendencję kulturową.
To nie są synonimy.
Co pozostaje takie samo, a co naprawdę się zmienia?
To pytanie pozwala uniknąć wielu powierzchownych porównań.
Weźmy osobę szukającą toalety.
Na poziomie biologicznym sytuacja jest prawie niezmienna.
Na poziomie przestrzennym również.
Ale zmieniają się:
napisy;
nazwy;
rejestr;
typowe pytanie;
stopień bezpośredniości konkretnej formy;
oczekiwana odpowiedź.
Możemy więc jednocześnie powiedzieć:
„nic istotnego się nie zmieniło”
i
„zmieniło się bardzo dużo”.
Oba zdania mogą być prawdziwe.
Po prostu opisują inne poziomy tego samego zjawiska.
Tak właśnie warto porównywać języki: nie pytać tylko, czy są różne, ale:
co dokładnie jest różne, na jakim poziomie i z czyjej perspektywy?
Nauka polskiego zaczyna się od słów, ale nie powinna na nich kończyć
Osoba, która uczy się polskiego, oczywiście potrzebuje słownictwa.
Potrzebuje gramatyki.
Przypadków.
Aspektu.
Rodzaju.
Wymowy.
Składni.
Nie ma powodu przeciwstawiać „żywego języka” systematycznej nauce.
Wręcz przeciwnie.
Im głębiej rozumiemy gramatykę i leksykę, tym dokładniej możemy analizować realne sytuacje.
Ale ostateczny test języka nie brzmi:
ile reguł człowiek potrafi wyrecytować?
Ani:
ile słów znajduje się w jego aplikacji?
Pytanie brzmi:
czy potrafi rozwiązać swoją rzeczywistą komunikacyjną sytuację?
Jeżeli musi poprosić o pomoc — czy potrafi?
Jeżeli musi odmówić — czy potrafi?
Jeżeli nie rozumie — czy potrafi to zakomunikować?
Jeżeli forma jest ryzykowna — czy rozpoznaje ryzyko?
Jeżeli sytuacja się zmienia — czy potrafi zmienić język wraz z nią?
To jest moment, w którym wiedza zaczyna działać.
Być może cudzoziemiec słyszy nie „gorszą” wersję naszego języka, lecz jego niewygodnie prawdziwy fragment
Możemy nie być zachwyceni, kiedy ktoś mówi:
„Pierwszym polskim słowem, którego się nauczyłem, było kurwa”.
Możemy odpowiedzieć:
„Przecież polski jest o wiele bogatszy”.
Oczywiście, że jest.
Ale cudzoziemiec nie powiedział, że poznał cały język.
Powiedział tylko, co dotarło do niego jako pierwsze.
I to jest informacja.
Nie o całej Polsce.
Nie o „naturze Polaków”.
Nie o istocie języka polskiego.
Ale o konkretnej strefie kontaktu między człowiekiem a nowym środowiskiem.
Zamiast obrażać się na taki obraz, możemy go zbadać.
Dlaczego właśnie to słowo było tak widoczne?
Gdzie je słyszał?
Kto go otaczał?
Jakie inne słowa zapamiętał?
Co było mu potrzebne?
Które formy nadal interpretuje błędnie?
I wtedy żart o pierwszym polskim słowie zmienia się w materiał do poważnej analizy języka.
Eksperyment: zapytajmy obcokrajowca, jakie słowa słyszy od nas najczęściej
To proste ćwiczenie może być zaskakujące.
Nie pytajmy:
„Jakie polskie słowa znasz?”
Zapytajmy:
„Jakie polskie słowa zacząłeś rozpoznawać, chociaż nikt cię ich specjalnie nie uczył?”
Potem przy każdym słowie zadajmy kolejne pytania:
Gdzie je słyszysz?
Od kogo?
W jakiej sytuacji?
Jak myślisz, co ono robi?
Czy sam go używasz?
Jeśli tak — skąd wiesz, że możesz?
Czy ktoś kiedyś zareagował inaczej, niż się spodziewałeś?
To nie jest tylko ćwiczenie dla cudzoziemca.
To eksperyment dla nas.
Możemy dzięki niemu zobaczyć własny język od zewnątrz.
Pierwsze słowa są śladami spotkania dwóch systemów
Kiedy człowiek wchodzi w nowy język, spotykają się co najmniej dwa systemy.
Język i doświadczenie osoby, która przychodzi.
Oraz język i normy społeczności, do której wchodzi.
Nowe słowo musi znaleźć miejsce między nimi.
Czasem dopasowanie jest łatwe.
Czasem wydaje się łatwe, ale prowadzi do błędu.
Czasem odpowiednika nie ma.
Czasem słowa wyglądają podobnie, ale działają inaczej.
Czasem problemem nie jest znaczenie, lecz prawo do użycia formy w określonej relacji.
Dlatego pierwsze słowa w języku obcym nie są po prostu początkiem słownika.
Są pierwszymi punktami negocjacji między dwoma sposobami komunikowania świata.
Wniosek: być może warto posłuchać własnego języka uszami kogoś, kto jeszcze go nie zna
Wiemy, co chcemy powiedzieć cudzoziemcowi o polskim.
Chcemy nauczyć go:
Dzień dobry.
Proszę.
Dziękuję.
I słusznie.
Ale on równocześnie słyszy język, którego nie zaplanowaliśmy dla niego w pierwszej lekcji.
Kurwa.
No.
Dobra.
Przepraszam.
Pan.
Pani.
Uwaga.
Paragon.
To nie jest konkurencja dla poprawnej polszczyzny.
To materiał.
Każde z tych słów może otworzyć pytanie o znaczenie, funkcję, gramatykę, intonację, relację i kulturę.
A najciekawsze pytanie brzmi być może nie:
„Dlaczego cudzoziemiec nauczył się akurat tego?”
Lecz:
„Dlaczego my sami przestaliśmy zauważać, jak często i w ilu różnych sytuacjach tego używamy?”
Cudzoziemiec, który dopiero zaczyna rozumieć polski, wie o naszym języku bardzo mało.
Ale właśnie dlatego może zauważyć coś, czego my już nie słyszymy.
I czasem pierwsze słowo, którego nauczy się od nas przypadkiem, mówi mniej o jego słowniku, a więcej o tej części naszego języka, którą pokazaliśmy mu jako pierwszą.
Autor: Tymur Levitin — założyciel i dyrektor Levitin Language School, nauczyciel języków i twórca metodyki
© Tymur Levitin, 2026. Wszelkie prawa zastrzeżone.
