Dlaczego nie obiecujemy, że nauczysz się angielskiego w...

KOLUMNA AUTORSKA | TYMUR LEVITIN O JĘZYKU, ZNACZENIU I ODPOWIEDZIALNOŚCI

Tymur Levitin | Founder, Director & Senior Teacher, Levitin Language School

Czy można zrobić duży postęp w języku angielskim w ciągu 30 dni?

Oczywiście.

Czy można z góry obiecać każdej osobie, że po 30 dniach „będzie znała angielski”?

To już zupełnie inne pytanie.

W nauczaniu języków istnieje ważna granica między tym, co możemy zaplanować, a tym, czego nie możemy uczciwie zagwarantować bez poznania konkretnego ucznia.

Możemy zaplanować liczbę lekcji.

Możemy określić ich częstotliwość.

Możemy wybrać materiały.

Możemy ustalić zakres pracy.

Możemy przygotować konkretne sytuacje komunikacyjne.

Ale zanim poznamy poziom ucznia, jego wcześniejsze doświadczenie, sposób pracy, dostępny czas i rzeczywisty cel, nie wiemy jeszcze, co dokładnie będzie oznaczał dla niego sukces po tych 30 dniach.

Dlatego w Levitin Language School nie zaczynamy od obietnicy.

Zaczynamy od pytania:

co dokładnie ma się zmienić?

Problemem nie jest szybka nauka

Czasami krytyka haseł typu „angielski w 30 dni” prowadzi do drugiej skrajności.

Powstaje przekonanie, że języka po prostu nie da się uczyć szybko.

To również nie jest prawdą.

Człowiek może zrobić ogromny postęp w krótkim czasie, jeżeli kilka elementów działa jednocześnie:

ma jasno określony cel;

regularnie pracuje;

otrzymuje właściwą informację zwrotną;

używa języka poza lekcjami;

pracuje nad tym, czego rzeczywiście potrzebuje;

i nie traci czasu na materiał, który w danym momencie nie prowadzi do jego celu.

Intensywna nauka może być bardzo skuteczna.

Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy tempo staje się obietnicą oderwaną od człowieka.

Ta sama liczba dni nie oznacza tej samej drogi

Wyobraźmy sobie trzy osoby.

Pierwsza uczyła się angielskiego przez osiem lat w szkole, później prawie go nie używała, ale nadal dużo rozumie.

Druga zaczyna niemal od zera.

Trzecia codziennie czyta po angielsku w pracy, zna specjalistyczne słownictwo, ale ma trudności ze spontaniczną rozmową.

Każda z nich rozpoczyna 30-dniowy intensywny program.

Czy po miesiącu powinny znaleźć się w tym samym miejscu?

Nie.

Pierwsza osoba może bardzo szybko reaktywować wiedzę, która już istnieje, lecz przez lata pozostawała nieaktywna.

Druga musi dopiero zbudować podstawowe struktury.

Trzecia być może nie potrzebuje wielu nowych słów ani kolejnych rozdziałów gramatyki. Potrzebuje nauczyć się szybciej wykorzystywać to, co już wie.

Kalendarz jest taki sam.

Proces uczenia się — zupełnie inny.

Dlatego najpierw trzeba ustalić punkt startowy

Jeżeli ktoś pyta:

„Ile czasu potrzebuję, żeby nauczyć się angielskiego?”

najuczciwsza odpowiedź nie zaczyna się od liczby miesięcy.

Najpierw trzeba ustalić, skąd startujemy.

Co ta osoba już rozumie?

Czy potrafi mówić?

Jak reaguje na język spontaniczny?

Czy zna gramatykę tylko teoretycznie, czy wykorzystuje ją w wypowiedzi?

Jak duży ma zasób słownictwa aktywnego, a jak duży pasywnego?

Czy wcześniej uczyła się innych języków?

W jakich sytuacjach potrzebuje angielskiego?

Ile rzeczywistego kontaktu z językiem będzie miała między lekcjami?

Bez tych informacji termin jest tylko przypuszczeniem.

Ale sam poziom też nie wystarcza

Można oczywiście powiedzieć:

„Mam A2”.

To już więcej informacji.

Nadal jednak nie znamy całego obrazu.

Dwie osoby na poziomie A2 mogą funkcjonować zupełnie inaczej.

Jedna dużo mówi, choć popełnia wiele błędów.

Druga zna reguły, ale potrzebuje dużo czasu, aby zbudować nawet krótką wypowiedź.

Jedna dobrze rozumie rozmowę, lecz ma trudności z pisaniem.

Druga czyta bez większych problemów, ale prawie nie rozumie naturalnej mowy.

Dlatego poziomy A1–C2 są użyteczną mapą.

Nie są jednak pełnym opisem konkretnego człowieka.

A tym bardziej nie są zegarem, który automatycznie przelicza liczbę lekcji na wynik.

„Przerobiliśmy” nie znaczy jeszcze „potrafię”

W edukacji bardzo łatwo mierzyć to, co zostało zrealizowane.

Przerobiliśmy czasy przeszłe.

Przerobiliśmy okresy warunkowe.

Przerobiliśmy 12 rozdziałów.

Uczeń nauczył się 400 słów.

Wykonał 85% ćwiczeń.

Takie dane są przydatne.

Ale opisują przede wszystkim proces wykonanej pracy.

Nie zawsze opisują nową umiejętność.

Uczeń może poprawnie rozwiązać ćwiczenie na Present Perfect, ponieważ widzi przed sobą temat lekcji i wie, jakiej konstrukcji się od niego oczekuje.

W prawdziwej rozmowie nikt nie mówi:

„Teraz proszę użyć Present Perfect”.

Człowiek sam musi rozpoznać relację między wydarzeniami, punktem odniesienia i tym, co chce przekazać.

To już nie jest tylko odtwarzanie reguły.

To decyzja językowa.

I właśnie takich decyzji potrzebujemy w prawdziwej komunikacji.

Język zaczyna działać wtedy, gdy nie ma podpowiedzi

Dla mnie jednym z najważniejszych testów postępu jest sytuacja, w której znika struktura ćwiczenia.

Nie ma listy słów do wyboru.

Nie ma nazwy zagadnienia gramatycznego.

Nie ma przykładowego zdania.

Nie ma nauczyciela, który natychmiast podpowie.

Jest tylko sytuacja i intencja.

Trzeba coś wyjaśnić.

O coś zapytać.

Nie zgodzić się.

Doprecyzować.

Opowiedzieć, co się wydarzyło.

Zareagować na niespodziewane pytanie.

Albo powiedzieć tę samą rzecz inaczej, ponieważ brakuje jednego słowa.

Właśnie wtedy widzimy, czy materiał stał się narzędziem.

Dlaczego znajomość reguły czasami nie pomaga w rozmowie

Uczeń może znać regułę bardzo dobrze i nadal popełniać błąd.

To nie jest sprzeczność.

Reguła może istnieć jako wiedza deklaratywna:

„Wiem, jak to działa”.

Ale w rozmowie trzeba jeszcze:

rozpoznać odpowiednią sytuację;

podjąć decyzję;

wybrać formę;

odnaleźć potrzebne słowa;

zbudować wypowiedź;

wymówić ją;

obserwować reakcję rozmówcy;

i przygotować następną odpowiedź.

Wszystko dzieje się niemal jednocześnie.

Dlatego problemu nie zawsze rozwiązuje kolejne wyjaśnienie tej samej reguły.

Czasami trzeba pracować nad mechanizmem, który łączy wiedzę z działaniem.

To również jedna z przyczyn, dla których dobry nauczyciel nie powinien jedynie poprawiać błędu. Powinien próbować zrozumieć, dlaczego ten błąd powstaje.

Personalizacja zaczyna się od diagnozy, a nie od dekoracji

„Indywidualne podejście” brzmi dziś dobrze niemal w każdej ofercie edukacyjnej.

Ale samo stwierdzenie, że lekcje są indywidualne, jeszcze niczego nie gwarantuje.

Można prowadzić zajęcia jeden na jeden i nadal realizować ten sam schemat dla każdego ucznia.

Dla mnie personalizacja oznacza coś więcej.

Jeżeli problem ucznia leży w rozumieniu systemu gramatycznego — pracujemy z systemem.

Jeżeli gramatyka jest znana, ale trudno wykorzystać ją spontanicznie — zmieniamy rodzaj pracy.

Jeżeli celem jest konkretna sytuacja zawodowa — budujemy materiał wokół tej sytuacji.

Jeżeli język ma służyć do nauki innego przedmiotu — możemy połączyć język z wiedzą przedmiotową.

To właśnie dlatego w naszej szkole rozróżniamy trzy powiązane warstwy edukacyjne:

Languages · Academic Subjects · Language + Subject.

Czasami angielski jest celem.

Czasami jest narzędziem.

A czasami trzeba rozwijać obie te funkcje jednocześnie.

Angielski dla każdego nie powinien oznaczać tego samego angielskiego dla wszystkich

To szczególnie ważne przy wyborze kursu.

Osoba, która potrzebuje angielskiego po przeprowadzce do innego kraju, ma inne priorytety niż specjalista prowadzący spotkania międzynarodowe.

Uczeń szkolny ma inne potrzeby niż dorosły wracający do języka po dwudziestu latach.

Ktoś przygotowujący się do życia za granicą potrzebuje innych sytuacji niż osoba czytająca literaturę zawodową.

Dlatego naukę angielskiego warto rozpoczynać od określenia funkcji języka w konkretnym życiu, a dopiero potem budować program.

W naszym kierunku indywidualnej nauki języka angielskiego online właśnie od tego zaczyna się myślenie o ścieżce ucznia: od celu, poziomu i realnego sposobu wykorzystania języka, a nie od uniwersalnego terminu dla wszystkich.

Co możemy przewidzieć?

Nie wszystko w nauce języka jest nieprzewidywalne.

Wręcz przeciwnie.

Im dokładniej znamy sytuację ucznia, tym lepiej możemy planować.

Możemy określić priorytety.

Możemy podzielić duży cel na mniejsze kompetencje.

Możemy ustalić, jakie sytuacje trzeba przećwiczyć.

Możemy obserwować powtarzające się problemy.

Możemy sprawdzać, czy uczeń staje się bardziej samodzielny.

Możemy korygować plan.

Możemy porównywać stan obecny z punktem startowym.

To wszystko jest realnym planowaniem.

Tyle że planowanie nie oznacza udawania, że wynik człowieka można przewidzieć z dokładnością do dnia przed rozpoczęciem pracy.

Dobry plan może powiedzieć również „nie teraz”

To jedna z najbardziej niedocenianych funkcji indywidualnego nauczania.

Jeżeli ktoś ma sześć tygodni przed ważnym wyjazdem, nie potrzebuje całego języka naraz.

Potrzebuje właściwych priorytetów.

Może się okazać, że pewne zagadnienie gramatyczne jest interesujące, ale obecnie ma niewielkie znaczenie.

Może się okazać, że zamiast kolejnych 200 słów większą wartość da nauczenie się omijania brakującego słownictwa.

Może się okazać, że uczeń nie potrzebuje więcej teorii, tylko ćwiczenia szybkiej reakcji.

Personalizacja oznacza więc nie tylko wybór tego, czego uczyć.

Oznacza także świadomy wybór tego, czego na razie nie uczyć.

Co można realnie osiągnąć w 30 dni?

Bardzo dużo — jeżeli nie próbujemy zmieścić całego języka w jednym sloganie.

W ciągu miesiąca można przygotować się do zestawu typowych sytuacji podczas podróży.

Można poprawić komunikację na spotkaniach.

Można zacząć odpowiadać szybciej.

Można odbudować część wiedzy, która przez lata pozostawała pasywna.

Można zrozumieć źródło powtarzającego się błędu.

Można znacznie zwiększyć kontakt z językiem.

Można nauczyć się skuteczniej pracować samodzielnie.

Można przejść od unikania rozmowy do podejmowania próby.

Każdy z tych rezultatów może być bardzo ważny.

Nie musimy nazywać go „znajomością angielskiego w 30 dni”, aby miał wartość.

Jak więc mierzyć postęp?

Nie tylko liczbą lekcji.

Nie tylko liczbą słów.

Nie tylko liczbą zakończonych modułów.

Warto pytać również:

Co potrafię zrobić dzisiaj, czego miesiąc temu nie potrafiłem?

Czy dłużej utrzymuję rozmowę?

Czy łatwiej rozumiem pytania?

Czy potrafię przeformułować myśl?

Czy mniej zależę od tłumacza?

Czy potrafię samodzielnie zauważyć część swoich błędów?

Czy używam poznanej konstrukcji również wtedy, gdy zadanie nie mówi mi, której konstrukcji potrzebuję?

Czy potrafię wykorzystać angielski do pracy, nauki albo rozwiązania realnego problemu?

To są pytania o zmianę zdolności, a nie tylko o wykonanie programu.

Realistyczny cel nie ogranicza ambicji

„Realistyczny” bywa rozumiany jako „mało ambitny”.

Nie powinien.

Cel:

„Chcę lepiej mówić po angielsku”

jest szeroki, ale wcale nie musi być ambitniejszy od celu:

„Za dwa miesiące chcę samodzielnie prowadzić dziesięciominutową rozmowę z klientem, wyjaśnić problem, zaproponować rozwiązanie i odpowiedzieć na dodatkowe pytania bez przygotowanego wcześniej tekstu”.

Drugi cel jest znacznie bardziej wymagający.

Bo można go sprawdzić.

Widać, czego jeszcze brakuje.

Można zaprojektować pracę.

I można stwierdzić, czy rzeczywiście nastąpiła zmiana.

Czego więc możemy uczciwie obiecać?

Nie identycznego wyniku dla każdej osoby.

Nie automatycznego poziomu po określonej liczbie lekcji.

Nie płynności wyprodukowanej przez kalendarz.

Możemy natomiast zobowiązać się do profesjonalnego procesu.

Do tego, że najpierw spróbujemy zrozumieć problem.

Że nie będziemy udawać, iż każda osoba potrzebuje tego samego.

Że dobierzemy sposób pracy do celu.

Że będziemy obserwować nie tylko wykonane ćwiczenia, ale także zmianę samodzielności.

Że zmienimy strategię, jeśli okaże się, że początkowe założenie było błędne.

I że powiemy wprost, kiedy oczekiwany rezultat nie pasuje do dostępnego czasu.

Dla mnie właśnie na tym polega uczciwe nauczanie.

30 dni to nie obietnica. To zasób.

Można spojrzeć na miesiąc inaczej.

Nie jak na termin, po którym ktoś powinien „znać angielski”.

Ale jak na określony zasób czasu.

Pytanie brzmi wtedy:

jak najlepiej wykorzystać ten zasób dla konkretnego człowieka?

Jeżeli mamy 30 dni, co ma największą wartość?

Jakie sytuacje są najważniejsze?

Które problemy blokują dalszy rozwój?

Co można uruchomić z wiedzy, która już istnieje?

Czego rzeczywiście trzeba nauczyć od początku?

Co można odłożyć?

Jak sprawdzimy zmianę?

To są pytania, na których można zbudować edukację.

Nie obiecujemy daty. Budujemy warunki dla rezultatu.

Po wielu latach nauczania coraz wyraźniej widzę, że dobry nauczyciel nie kontroluje wszystkiego.

Nie może nauczyć się za ucznia.

Nie może zagwarantować, że każdy człowiek będzie potrzebował dokładnie tej samej liczby godzin.

Nie może zmienić złożonego procesu uczenia się w mechanizm, który zawsze produkuje identyczny wynik.

Może jednak zrobić coś bardzo ważnego.

Może lepiej zdiagnozować sytuację.

Może wybrać właściwe priorytety.

Może wyjaśnić mechanizm zamiast podawać wyłącznie odpowiedź.

Może stworzyć warunki do używania języka.

Może obserwować zmianę.

Może reagować, kiedy plan nie działa.

I może uczciwie odróżnić to, co wiemy, od tego, co dopiero próbujemy przewidzieć.

Dlatego nie mówimy:

„Za 30 dni będziesz znać angielski”.

Pytamy:

„Co powinno stać się możliwe za 30 dni — i co musimy zrobić, aby zwiększyć szansę, że rzeczywiście się wydarzy?”

To pytanie jest mniej efektowne niż slogan.

Ale znacznie lepiej nadaje się do prawdziwej nauki.

O autorze

Tymur Levitin
Founder, Director & Senior Teacher
Levitin Language School

Nadal uczę języka angielskiego i niemieckiego. W pracy dydaktycznej interesuje mnie nie tylko to, ile materiału uczeń poznał, ale przede wszystkim, jak wiedza przekształca się w rozumienie, decyzję i samodzielne działanie językowe.

Levitin Language School pracuje w trzech powiązanych obszarach: Languages · Academic Subjects · Language + Subject. Dlatego indywidualna ścieżka może koncentrować się na języku, przedmiocie akademickim albo na wykorzystaniu języka jako narzędzia do zdobywania i stosowania innej wiedzy.

Dlaczego nie obiecujemy, że nauczysz się angielskiego w 30 dni